BUDYNEK RESURSY KUPIECKIEJ


Poniższy tekst został opracowany i dostarczony przez pana Łukasza Pabicha. [maj 2006]
Obiekt:
Resursa Kupiecka w Kamiennej Górze.
Czas powstania:
1799
W ewidencji zabytków:
1338/J z 15.06.1998
Historia obiektu:
Budynek byłej resursy kupieckiej, zwany Logenhaus, przy dawnej ulicy Wallstrasse, zaprojektowany został przez Carla Gottharda Langhansa, który urodził się w Kamiennej Górze w 1732 roku. Ten wyśmienity architekt zaprojektował m.in. Bramę Brandenburską w Berlinie, pałac księcia Hatzfelda we Wrocławiu, gmach opery we Wrocławiu. Jednak pałacyk nie wzniósł sam Langhans, tylko jego uczeń Leopold Niederrader pochodzący z Wałbrzycha. Budynek został wzniesiony częściowo z pieniędzy kupców kamiennogórskich, a także z pieniędzy samego miasta. Czytając źródło można się dowiedzieć, że kamiennogórscy kupcy byli bardzo dumni m.in. kupiec Salish, z tego, że plan pałacyku wyszedł spod ręki samego Langhansa, pokazywany był prawdopodobnie wszystkim mieszkańcom. Projekt Langhansa zakładał, że na pierwszym piętrze znajdzie się sala teatralna, a na drugim piętrze sala do organizowania przyjęć, spotkań towarzyskich, tak planowano w 1797 roku. Jednak Niderrader w 1799 roku wzbogacił projekt o proporcjonalnie duży przedpokój rezygnując przy tym z sali teatralnej, zostawił natomiast salę do przyjęć o owalnym kształcie. W 1799 roku rozpoczęto budowę trzymając się planu Niderradera. Zbudowano owalną salę do przyjęć na górze, natomiast na dole salę z muzycznym podestem o prostokątnym kształcie, postawiono tam także stół na 98 miejsc.
Pałacyk od samego początku pełnił funkcję resursy kupieckiej tj. klubu towarzyskiego skupiającego kupców kamiennogórskich. Trzeba zaznaczyć, że była to wtedy bardzo zamożna część mieszczaństwa w byłym Landeshut. Trudnili się oni handlem płótnami lnianymi. Już w roku 1742 Kamienna Góra przystąpiła wraz z Jelenią Górą, Kowarami i Gryfowem Śląskim do Górskiego Ziemstwa Handlowego, które monopolizowało handel płótnem i dyktowało ceny na rynkach europejskich. W 1788 roku związek kupców liczył 89 członków i cały czas się powiększał. Dzięki nim także w 1841 roku Królewska Spółka Handlowa "Seehendlung" chcąc poprzeć rozwój przemysłu lniarskiego na Dolnym Śląsku założyła w Kamiennej Górze przy udziale kupców kamiennogórskich mechaniczną przędzalnie lnu z 6 tysiącami wrzecion. Była to druga mechaniczna przędzalnia na Dolnym Śląsku po wałbrzyskiej. Wiadomo jest także, że do czasów drugiej wojny światowej w Logenhaus mieścił się duży sklep kupca Adolfa Krebsa zajmującego się dystrybucją i sprzedażą wyrobów lniarskich.
Po wojnie budynek przejęły Dolnośląskie Zakłady Przemysłu Skórzanego "Karkonosze" w Kamiennej Górze. W 1945 roku uruchomiono oddział produkcyjny obuwia podległy dyrekcji w Wałbrzychu, a następnie Śląskim Zakładom Przemysłu Skórzanego "OTMET". W pałacyku został uruchomiony zakład garbarski podległy Zakładowi Garbarskiemu w Brzegu. Początkowo produkcja w zakładzie obuwniczym wynosiła 100 par obuwia dziennie, a w zakładzie garbarskim 90 kg skór twardych. W 1951 roku utworzono samodzielne przedsiębiorstwo pod nazwą Zakłady Obuwia w Kamiennej Górze. W rok później zakład garbarski został również usamodzielniony jako przedsiębiorstwo pod nazwą Kamiennogórskie Zakłady Garbarskie. 1 stycznia 1963 roku zakłady obuwnicze i garbarskie zostały połączone w jedno przedsiębiorstwo i w takiej strukturze organizacyjnej działały do początku lat 90-tych XX wieku. Po upadku przedsiębiorstwa w budynku funkcjonował sklep, w chwili obecnej znajduje się w nim biuro projektowe.
Architektura budynku osadzona w duchu klasycystycznym. Nacisk położony na geometryzację i rytmiczność otworów okiennych. Fasada z trójkątnym przyczółkiem i kolumnowym portykiem, jedynie pilastry i gzymsy dzielą blokową bryłę budynku. Styl typowy dla klasycyzmu niemieckiego i twórczości Carla Gottharda Longhansa (1732-1808). ).

Bibliografia:
Heimatbuch des Kreises Landeshut in Schlesien, Landeshut 1929.
Landeshuter Tageblatt. Festausgabe 1334-1934. 600 Jahre Stadt Landeshut, Landeshut 1943.
Jan Lubieniecki, Z dziejów Ziemi Kamiennogórskiej, Jelenia Góra 1996.
Plan von Landeshut im Reisengebirge mit kurzen Fuehrer durch die Stadt und ihre Umgebung, Landeshut 1919.
Jerzy Sarnecki, Kamienna Góra: fakty z przeszłości miasta do 1945 roku, Kamienna Góra 2002.
Red. Stanisław Michałkiewicz, Kamienna Góra. Monografia geograficzno-historyczna miasta i okolic, Wrocław 1986.
Walther Th. Hinrichs, Carl Gotthard Longhans ein schlesischer baumeister 1733-1808, Strassburg 1909.

Poprzednia strona

jartul@poczta.onet.pl  Uwagi, spostrz jartul@poczta.onet.pl eżenia, sugestie  jartul@poczta.onet.pl